Czytasz: Kej godać po ślōnsku?

Kej godać po ślōnsku?

Godomy, co Ślōnzoki muszōm yntliś zaczōnć godać po ślōnsku, a same robiemy na ôpach – pisze nasz felietonista Marcin Melon.

Felieton, pedzieli mi na studiach, to je taki kōncek, w kerym mosz szkryflać to, co ci sie zdowo. Ino co wtynczos, kej jo tak naprowdy niy wiym, co mie sie zdowo? Abo inakszyj: kej jedna tajla godo: „ja”, a inkszo godo: „niy”? Mōm tako utropa po ôstatnim trefie w Tyjatrze Korez, na kerym Ślōnzoki ôsprawiali ô tym, kej „umrze godka”.

Tref firmowała partyjo, kero mianuje sie .Nowoczesno i już skirz tego było trocha larma. „Polityki raus ôd godki!” – nerwowali sie niyftorzy. Eli jo mōm cosik przeciw .nowoczesności? Katać miołbych mieć? Fto by niy chcioł pomiyniać zacofanyj Polski na nowoczesny Ślōnsk? Myśla tyż, co trzeba ô naszyj godce durś spominać, coby te ôchyntole na wiyrchu tyż pamiyntali. Beztōż padōm, co robienie takich trefōw mo syns. Eli wierza, co .Nowoczesno poradzi szafnōnć naszyj godce status jynzyka regionalnego? Rachuja ich posłōw, rachuja procynty i już wiym, co psinco z tego bydzie. Nale i tak żech je rod, co chocioż je trocha larma w tymacie.

Nojwiynkszo chaja była skirz tego, co na trefie w Korezie Ślōnzoki ôsprawiali ô swojij godce po… polsku. A z chajami tak je, że jak stojymy za blisko to idzie gibko nachytać, choby ino bez cufal. No i jo tyż nachytoł, bo na promocji czwortyj tajle mojego „Kōmisorza Hanusika”, we tym samym Korezie, tyż my godali po polsku. Prziznowōm sie do winy. Jak ino jo i Profesor Zbigniew Kadłubek (kery robił wtynczos za gościa honorowego) wziynli my do rynkōw mikrofony, to sztopli my normalno godka, a zaczli my perorować, dywagować i spinać sie na „himalaje erystyki” (tak po prowdzie, to Profesor sie spinoł, a jo dowoł pozōr, coby wele ônego niy wylyź na ôstatnigo pamponia). No i terozki ftoś sie pyto: „Po jakiymu na promocji ślōnskij literatury godocie po polsku? Kej mōmy godać po naszymu, jak niy wtynczos?”

No i trocha mi je gańba, bo to je prowda. Dycki godomy, co Ślōnzoki muszōm yntliś zaczōnć godać po ślōnsku, a same robiemy na ôpach. Nale drugo tajla mie pado, co inakszyj wtynczos sie niy dało. Dyć ôd bajtla mi tuplikowali, co mōm godać tak, coby mie inksze poradzili spokopić, a jak robia za gospodorza, to musza dować pozōr, coby żodnymu z gości niy było niypeć. A wtynczos w Korezie goście byli zocne: ze Krakowa, ze Altrajchu, a jedna frela aże ze Hameryki. Zdowało mi sie, co bydzie galantnie, kej bydymy ôsprawiać po polsku, dyć kożdy z nos ta godka poradzi spokopić. A terozki czytōm: „Kaj wy chcecie godać po naszymu, jak niy na takich trefach?” i trocha mi je gańba.

Niyftorym niy ma. Słyszołech ô Katalończykach abo Baskach, kere poradzōm po hiszpańsku, nale bydōm udować inakszyj, cobyście godali do nich ino w jejich godce. Ponoć sōm Francuzy, kere lejōm sie żurym i udowajōm, co niy spokopiōm po angielsku, bo zdowo im sie, co na tym polego kulturowy patriotyzm. Mie to zawdy trocha woniało frechownym soroństwem. A możno lepij wrazić sie swoja „kindersztuba” do kapsy? Kej richtiś godka nom umiero, to niy bydymy udować Wersalu, pra? Richtiś desperok niy patrzy na to, co inksze ô nim pedzōm, ino robi to, co zrobić musi.

Polska miała roz prezydynta, kery bōł „za, a nawet przeciw”, to po jakiymu Silesion niy miołby mieć felietonisty, kery som niy wiy eli je na „ja”, abo na „niy”? Możno richtiś te, kere godajōm: „Godać po naszymu, kaj ino sie do!”, majōm recht? Ino zaczym nazdocie inkszym, spytejcie sie samych siebie, eli dzisiej rano w kiosku richtiś żeście chcieli cajtung abo „gazeta”? A do przedowaczki w kōnzomie godocie zawdy po ślōnsku? Do baby na poczcie? Do szefa w robocie? Do policaja, kery wos sztopnie, bo za gibko żeście karusili waszym autym? Jak ja, to biercie kamiynie i ciepcie! Abo niy: ciepanie kamiyniami je frechowne. Niy sōm żeście żodne chachary, pra? Lepij ciepnijcie komyntorzem tukej!

 

Czytaj więcej