News

Psychologia na Marsie - oni to zbadają

Polscy naukowcy zbadają zachowanie człowieka podczas długiej izolacji w kosmosie

Przypomnijmy, 11 marca rusza polska analogowa misja na Marsa. Uniwersytet SWPS i Fundacja EXORiON wspólnie przyłączają się do przygotowań do lotu człowieka na Marsa. Na czele zespołu naukowego stoi dr hab. Hanna Bednarek z Katedry Psychologii Poznawczej Uniwersytetu SWPS, opiekun koła naukowego Psychologii Lotniczej i Kosmicznej uczelni. 

ZOBACZ TAKŻE: CZEGO POLACY SZUKAJĄ NA MARSIE?

Polacy na marsie
dr Natalia Zalewska

MISJA EXO.17. Czynnik ludzki

To właśnie „czynnik ludzki” jest przedmiotem badań zespołu. Chodzi o to, czy można przewidzieć, jak będą zachowywać się ludzie podczas długiej izolacji w kosmosie, jeśli polecieliby na Marsa. Czy sprawność pamięci roboczej członków zespołu przebywającego w bazie marsjańskiej zależy od ich chronotypu, nastroju i strategii radzenia sobie ze stresem? 

– Zespół będzie musiał sobie poradzić w nietypowych warunkach z trudnymi zadaniami. Dlatego dla członków załogi zaplanowano badania obejmujące zarówno aspekty różnic indywidualnych, jak i funkcji poznawczych, w tym subiektywnie odczuwany stres oraz style radzenia sobie ze stresem oraz badania nad funkcjonowaniem pamięci roboczej – wyjaśnia dr Bednarek.

MISJA EXO.17. Chronotyp poranny vs wieczorny

W trakcie misji codziennie kontrolowany będzie nastrój członków zespołu. Uwzględniając nietypowe warunki, w jakich odbywać się będzie misja, przed jej rozpoczęciem postanowiono także określić poranny i wieczorny chronotyp uczestników wyprawy.

polacy na marsie swps
Polska misja na Marsa

Na przykładzie grupy uczestników wyprawy testowana będzie hipoteza, że chronotypy poranny i wieczorny różnicują sprawność funkcji wykonawczych pamięci roboczej.

Osoby reprezentujące chronotyp wieczorny wykażą się większą sprawnością pamięci roboczej w godzinach wieczornych, zaś osoby z chronotypem porannym lepiej funkcjonują rano. Zagadnienie to jest szczególnie ważne, bowiem sprawne funkcjonowanie pamięci roboczej leży u podstaw bardziej złożonych procesów poznawczych, takich jak myślenie, planowanie czy podejmowanie decyzji.

Zagadnienia te są miedzy innymi badane w grupach astronautów, pilotów wojskowych i wśród kierowców zawodowych, bowiem od sprawności tych procesów zależy bezpieczeństwo w ruchu powietrznym i na drodze.

MISJA EXO.17. Trzy etapy badań

Zaplanowano trzy etapy badań: dwa odbędą się w laboratorium Uniwersytetu SWPS w Warszawie pod kierunkiem dr Bednarek, zaś jeden z etapów będzie przeprowadzony na miejscu w habitacie przez uczestnika wyprawy – absolwenta psychologii.

fot. Kombinezon kosmonautyczny stworzony przez SWPS

Pierwszy etap, który już się odbył przed wyjazdem na misję i trzeci, który odbędzie zaraz po powrocie uczestników do kraju, obejmują badania kwestionariuszowe pozwalające zdiagnozować chronotyp, poziom stresu i nastroju oraz dwie procedury komputerowe do oceny funkcjonowania pamięci roboczej: n-back, Ospan.

Zgodnie z planem, trzeci etap badań zostanie przeprowadzony w marsjańskiej bazie. Zadaniem uczestników wyprawy będzie codzienny pomiar nastroju, oraz wykonanie dwóch sesji badań pamięci roboczej: zgodnie i niezgodnie ze swoim chronotypem, czyli rano i wieczorem.

– Spodziewamy się uzyskać informacje, które umożliwią w przyszłości sporządzanie zindywidualizowanych, optymalnych harmonogramów pracy badawczej uczestników tego typu wypraw. Zwłaszcza, że kolejna wyprawa planowana jest już za dwa lata – podkreśla.

Badacze wezmą także udział w eksperymencie NASA dotyczącym stylu przywództwa, budowania zespołu i roli, jaką odgrywają w tym procesie różnice międzykulturowe.

Astronauta w kosmosie.

Z kolei dr Karolina Zawieska przyjrzy się relacjom między analogowymi astronautami a robotem Aresem: w jakich sytuacjach jest traktowany jako narzędzie, a kiedy nadaje mu się ludzkie cechy i traktuje niemal jak członka załogi.

Wszystkie te badania wpisują się w szerszy nurt psychologii kosmicznej, w Polsce dziedziny dotąd mało znanej.

– Panuje błędne przekonanie, że pieniądze wydane na badania kosmiczne, to pieniądze wystrzelone w kosmos. Tymczasem wiele sprzętów, materiałów czy procedur, z których korzystamy na co dzień, powstało na potrzeby lotów kosmicznych. Poprzez Misję EXO.17 chcemy udowodnić, że nasze pomysły i badania nie są oderwane od rzeczywistości, lecz mają konkretne zastosowanie w biznesie i przemyśle. Według niektórych obliczeń 1 dolar włożony w program Apollo przyniósł 10 dolarów zwrotu. To jedne z najbardziej opłacalnych kierunków badań – przekonuje Falaciński.

MISJA EXO.17. ciąg dalszy nastąpi

Podbój kosmosu nie kończy się na Misji EXO.17. Wręcz przeciwnie, procedury podczas niej wypracowane i zdobyte doświadczenie mają posłużyć do realizacji cyklicznych misji, które będą odbywać się co dwa lata. W 2019 r. załoga będzie uczestniczyć w misji w Północnej Europie, gdzie będzie prowadzić, prawdopodobnie pierwsze na świecie, eksperymenty we własnym mobilnym habitacie.

MISJA EXO.17. Załoga

dr Natalia Zalewska – Crew Commander. Geolog, pracuje w Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz w Instytucie Lotnictwa w Warszawie. Specjalizuje się w interpretacji widm w podczerwieni i geologii analogów marsjańskich oraz zajmuje się zagadnieniami pochodzenia i występowania wody na planetach w naszym Układzie Słonecznym. W 2005 roku brała udział w misji Mars Desert Research Station MDRS w Utah w USA jako geolog załogi nr 33, organizowanej przez Mars Society.

Jakub Falaciński – Executive Officer. Współzałożyciel Fundacji Exorion, psycholog społeczny i wynalazca, absolwent Uniwersytetu SWPS; gdzie w latach 2011–2015 kierował Kołem Naukowym Psychologii Lotniczej i Kosmicznej – w ten sposób realizował swoje marzenie o podboju kosmosu. W 2015 r. uczestniczył w symulacji marsjańskiej AMADEE-15, organizowanej przez Austrian Space Forum (OeWF), podczas której testował swój wynalazek – prysznic mgłowy FOG dla astronautów.

dr Karolina Zawieska – Green Hub Officer, Human-Robot Interaction Officer
Specjalista w dziedzinie robotyki społecznej, z której doktoryzowała się na University College Dublin. Od 2010 r. związana z Przemysłowym Instytutem Automatyki i Pomiarów PIAP. Jej główne zainteresowania badawcze to: antropomorfizacja robotów oraz interakcję dźwięk-człowiek. Prowadzi także działania w obszarze roboetyki, m.in. w ramach debaty ONZ poświęconej autonomicznym systemom uzbrojenia (tzw. Lethal Autonomous Weapon Systems – LAWS).

Krzysztof Jędrzejak – Media Account Executive, Partnership Developer, Press Officer
Podczas misji będzie dokumentować prace załogi. Jest również odpowiedzialny za kontakt z mediami. Jak podkreśla: „Możliwość dokumentowania i publikacji poczynań pierwszej, w pełni polskiej załogi biorącej udział w symulacji EXO.17, jest niezwykle ekscytującym przedsięwzięciem. Tego rodzaju wyprawa jest ogromnie ważnym projektem, nie tylko dla samych uczestników ale też na młodych, polskich projektów, jak ich twórców.

Michał Kazaniecki – Crew Engineer Student automatyki i robotyki. Jako członek Studenckiego Koła Astronautycznego na Politechnice Warszawskiej współtworzył łazika marsjańskiego Ares. Wielokrotnie brał udział w zawodach łazików (European Rover Challenge 2015 i 2016 i University Rover Challenge 2016).

 

 

 

Napisz do autora s.borszcz@silesion.pl
Zmiana kategorii na: Długi weekend