ZUS cofnął świadczenia na 224 mln zł. Nadużycia L4 nabrały systemowego wymiaru

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wstrzymał lub obniżył wypłaty zasiłków chorobowych na kwotę przekraczającą 224 mln złotych w ciągu zaledwie dziewięciu miesięcy 2025 roku. Najnowsze dane pokazują, że nadużywanie zwolnień lekarskich przestało być marginalnym zjawiskiem i coraz mocniej odbija się na funkcjonowaniu rynku pracy, stabilności finansowej systemu ubezpieczeń społecznych oraz kondycji całej gospodarki.

Skala absencji chorobowej rośnie

W okresie od stycznia do września 2025 roku lekarze wystawili łącznie 20,4 mln zwolnień lekarskich. Polacy spędzili na L4 ponad 216 mln dni, co oznacza wzrost zarówno liczby dni nieobecności, jak i samych zwolnień w porównaniu z tym samym okresem roku poprzedniego. Informacje te pochodzą z raportu ZUS zatytułowanego „Absencja chorobowa w okresie styczeń-wrzesień 2025 r.”.

Eksperci rynku pracy podkreślają, że takie liczby jednoznacznie wskazują na zjawisko o charakterze systemowym. Nadużycia zwolnień lekarskich generują wymierne straty finansowe dla gospodarki, obciążają budżet Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i pogłębiają napięcia wewnątrz firm. Nieobecni pracownicy zostawiają zadania, które muszą przejąć ich współpracownicy, co prowadzi do przeciążenia zespołów i obniżenia efektywności.

Pracodawcy przestają tolerować patologie

Coraz więcej firm podchodzi do absencji chorobowej nie jak do nieuniknionego kosztu działalności, lecz jak do problemu wymagającego konkretnych działań. W praktyce oznacza to częstsze analizy danych dotyczących zwolnień, ścisłą współpracę z ZUS oraz korzystanie z usług wyspecjalizowanych firm doradczych.

Conperio, największa w Polsce firma zajmująca się problematyką absencji chorobowej, działa na rynku od ponad piętnastu lat. Rocznie przeprowadza około 34 tysięcy kontroli zwolnień lekarskich. W około jednej trzeciej przypadków kontrole ujawniają różnego rodzaju nadużycia.

Mikołaj Zając, prezes Conperio, zwraca uwagę na systemowy charakter problemu. – Skala pokazuje jednoznacznie, że problem ma charakter systemowy. Nadużycia L4 uderzają jednocześnie w budżet państwa, ZUS, pracodawców i uczciwych pracowników, którzy ponoszą konsekwencje cudzych decyzji – mówi Zając.

Przykłady z praktyki kontrolnej

Skuteczność kontroli najlepiej widać w konkretnych przypadkach, które kończą się wstrzymaniem wypłaty świadczeń. Jeden z przykładów dotyczy pracownika przebywającego na zwolnieniu lekarskim, który przez większość czasu korzystał z rehabilitacji i przedstawił szczegółowy grafik wizyt w placówce medycznej. Problem pojawił się, gdy na dwa dni przerwał leczenie i wyjechał z partnerką do innej miejscowości. Pełnił wtedy rolę kierowcy i osoby towarzyszącej podczas jej szkolenia.

Właśnie w tym czasie przeprowadzono kontrolę. Brak realizacji zaleconej rehabilitacji oraz aktywność niezwiązana z procesem leczenia zostały uznane za naruszenie celu zwolnienia lekarskiego. ZUS zakwestionował prawidłowość L4 i wstrzymał wypłatę zasiłku chorobowego.

• Takie decyzje jasno pokazują, że zwolnienie lekarskie musi być wykorzystywane zgodnie z jego celem – podkreśla Mikołaj Zając.

Kontrola jako działanie prewencyjne

Eksperci rynku pracy zaznaczają, że skuteczna kontrola zwolnień lekarskich nie ma na celu nękania osób faktycznie chorych. Jej zadaniem jest wykrywanie nadużyć, które podważają zaufanie do całego systemu ochrony zdrowia i ubezpieczeń społecznych.

• Działania mają przede wszystkim charakter prewencyjny – ich celem jest trwała zmiana postaw wobec zwolnień lekarskich. Jednocześnie bez realnej współpracy instytucji publicznych i rynku oraz konsekwentnego egzekwowania przepisów nawet najlepsze regulacje pozostaną martwe – mówi prezes Conperio.

Firma podkreśla, że kontrole nie są narzędziem represji, lecz elementem szerszej strategii mającej na celu ochronę uczciwych pracowników i stabilności systemu ubezpieczeń społecznych.

Zmiany systemowe wciąż niewystarczające

Skuteczna walka z systemowymi nadużyciami L4 w Polsce wymaga współpracy wszystkich zainteresowanych środowisk – administracji publicznej, pracodawców, lekarzy i pracowników. Planowane zmiany prawne, w tym doprecyzowanie niektórych definicji i modyfikacje w orzecznictwie dotyczącym zwolnień lekarskich, mogą przyczynić się do ograniczenia skali problemu. W obecnym kształcie jednak wciąż nie eliminują najczęstszych patologii.

Jednym z rozwiązań, których brakuje, jest obowiązek niezwłocznego poinformowania pracodawcy o nieobecności w dniu jej wystąpienia. Taka zmiana zwiększyłaby transparentność systemu i umożliwiłaby szybszą reakcję organizacyjną ze strony firm.

• Bez tego typu zmian nawet najlepsze regulacje mogą okazać się niewystarczające – podsumowuje Mikołaj Zając.

O firmie Conperio

Conperio to największa i najbardziej doświadczona w problematyce absencji chorobowej firma konsultingowa na polskim rynku. Zajmuje się audytem, doradztwem i kompleksowym zarządzaniem problemem absencji chorobowej. Nowoczesne rozwiązania Conperio gwarantują klientowi pełną kontrolę nad podejmowanymi działaniami, które są indywidualnie dopasowywane do danego zakładu pracy z uwzględnieniem jego specyfiki.

Działania firmy prowadzone są wielopłaszczyznowo – od analizy sytuacji wyjściowej u pracodawcy i porównania jej z innymi firmami z branży lub regionu, przez badanie czynników wpływających na poziom absencji chorobowej, aż po działania terenowe oraz analizę przyczyn w oparciu o opinie pracowników i zgłoszone przez nich sugestie. Misją firmy jest dostarczanie pracodawcom obiektywnej informacji o absencjach pracowniczych w celu ich efektywnego obniżenia.

Jesteśmy na  Google News. Dołącz do nas i śledź  Silesion.pl  codziennie. Obserwuj Silesion.pl!

Wszelkie materiały promocyjno-reklamowe mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią one podstawy do wzięcia udziału w Promocji, w szczególności nie są ofertą w rozumieniu art. 66 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. 2020, poz. 1740 z późn. zm.).

O autorze