Konsultacje w sprawie Strefy Czystego Transportu w Katowicach. SCT ma ruszyć 29 czerwca 2026 roku
Strefa Czystego Transportu w Katowicach ma zostać wprowadzona 29 czerwca 2026 roku, a jej utworzenie wynika z obowiązku nałożonego przez przepisy krajowe i decyzje instytucji europejskich. Miasto przygotowało projekt obejmujący centralną część Katowic, określiło zasady wjazdu dla różnych grup kierowców oraz zapowiedziało konsultacje społeczne od 16 marca do 7 kwietnia. Choć aktualne pomiary nie wykazują przekroczeń norm dwutlenku azotu, obowiązek wdrożenia SCT pozostaje aktualny, a jego realizacja ma znaczenie także dla środków z KPO.
Czym jest Strefa Czystego Transportu?
Strefa Czystego Transportu to wyznaczony obszar miasta, do którego mogą wjeżdżać wyłącznie pojazdy spełniające określone normy emisji spalin lub objęte ustawowymi wyjątkami.
Podstawą prawną jej tworzenia jest ustawa o elektromobilności. Zgodnie z nią miasta powyżej 100 tys. mieszkańców, w których dochodzi do przekroczeń norm NO₂, mają obowiązek wprowadzenia SCT. Dwutlenek azotu powstaje głównie w ruchu drogowym. Jego wysokie stężenia zwiększają ryzyko chorób układu oddechowego, serca oraz przedwczesnych zgonów, a w przypadku dzieci mogą wpływać na rozwój astmy i częstsze infekcje.
Skala emisji zależy od rodzaju pojazdu, typu silnika i normy emisji spalin Euro. Największy udział w emisji tlenków azotu mają starsze samochody z silnikiem diesla. W analizach wskazuje się również, że emisje w realnym ruchu drogowym bywają wyższe niż te deklarowane w testach homologacyjnych.
SCT w Katowicach obowiązkowa
Wprowadzenie SCT w Katowicach jest konsekwencją wymogów Komisji Europejskiej oraz stanowiska rządu. W mieście działa jedna z 18 stacji pomiarowych GIOŚ monitorujących jakość powietrza w polskich miastach.
Do marca 2025 roku stacja znajdowała się przy autostradzie A4 – na Alei Górnośląskiej. Wysokie natężenie ruchu tranzytowego powodowało tam przekroczenia dopuszczalnych poziomów NO₂ dla całej aglomeracji. Miasto argumentowało, że wyniki z tej lokalizacji nie odzwierciedlały typowych warunków miejskich.
W 2025 roku stację przeniesiono na ul. Dudy-Gracza, na drogę miejską. Informację o zmianie przekazano do Ministerstwa Klimatu i Środowiska, jednak przez wiele miesięcy nie było odpowiedzi. W grudniu 2025 roku ministerstwo poinformowało, że zmiana lokalizacji nie zwalnia Katowic z obowiązku utworzenia SCT, a jej wdrożenie jest istotne w kontekście wypłaty środków z KPO.
Obecne pomiary z ul. Dudy-Gracza nie wykazują przekroczeń norm NO₂. Komisja Europejska ocenia jednak sytuację na podstawie danych z 2024 roku i oczekuje wprowadzenia strefy.
Obszar obowiązywania SCT w Katowicach
Projektowana Strefa Czystego Transportu w Katowicach obejmuje centralną część miasta. Jej granice wyznaczono z uwzględnieniem danych o stężeniach NO₂, lokalizacji stacji pomiarowej, dostępności transportu publicznego oraz istniejących ograniczeń ruchu.
Granice mają przebiegać w rejonie ulic: ks. Piotra Skargi, Juliusza Słowackiego, Wojciecha Korfantego, Stanisława Moniuszki, prof. Waleriana Pańki, Jerzego Dudy-Gracza, Warszawskiej, Francuskiej, Mariackiej Tylnej oraz Dworcowej. Same ulice wyznaczające granicę, poza odcinkiem ul. Dworcowej objętym zakazem ruchu, nie będą wchodziły w skład strefy. Wyłączona została również ul. ks. Stanisława Maślińskiego, aby zapewnić dojazd do szpitala św. Elżbiety.
Jak podkreśla Bogumił Sobula, pierwszy wiceprezydent Katowic, zakres strefy wyznaczono tak, by umożliwić dostęp do instytucji publicznych i nie zmuszać mieszkańców do natychmiastowej wymiany pojazdów. Jednocześnie miasto sygnalizuje, że przy zakupie kolejnego samochodu trzeba będzie uwzględniać normy emisji obowiązujące w SCT.
Kto wjedzie do SCT w Katowicach?
Najważniejszą zasadą jest bezterminowe wyłączenie z ograniczeń pojazdów należących do mieszkańców Katowic i gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, które były w ich posiadaniu przed ustanowieniem strefy.
Dopóki samochód przechodzi badania techniczne, będzie mógł poruszać się po SCT. Wyłączenie obejmuje także motocykle, pojazdy specjalne, autobusy komunikacji publicznej, pojazdy zabytkowe i historyczne oraz te uczestniczące w wydarzeniach drogowych.
W przypadku zmiany pojazdu lub wjazdu osób spoza Katowic i GZM wprowadzone zostaną progi czasowe. Od 29 czerwca 2026 roku do 30 czerwca 2029 roku do strefy wjadą samochody benzynowe spełniające co najmniej normę Euro 3 lub wyprodukowane nie wcześniej niż w 2000 roku oraz diesle spełniające minimum Euro 4 lub wyprodukowane od 2005 roku.
Od 1 lipca 2029 roku do 31 grudnia 2033 roku wymagania dla diesli wzrosną do normy Euro 5 lub rocznika od 2009 roku. Od 1 stycznia 2034 roku bezterminowo wjadą benzynowe auta spełniające co najmniej Euro 4 lub wyprodukowane od 2005 roku oraz diesle spełniające Euro 6 lub wyprodukowane od 2014 roku.
Dla osób spoza Katowic i GZM wymagania będą bardziej restrykcyjne już od 2026 roku. Miasto nie planuje opłat za wjazd ani systemu naklejek. Pojazdy niespełniające norm będą mogły korzystać z tras omijających obszar SCT.
Zasady kontroli
Kontrolę w Strefie Czystego Transportu prowadzić będzie straż miejska oraz policja.
Funkcjonariusze sprawdzą dokumenty pojazdu i zweryfikują dane w Centralnej Ewidencji Pojazdów na podstawie numeru rejestracyjnego. W przypadku wjazdu pojazdem niespełniającym wymogów kierowcy grozi mandat do 500 zł. O wjeździe do strefy będą informować znaki D-54, a o jej końcu znaki D-55.
Najpierw konsultacje z mieszkańcami
Konsultacje społeczne w sprawie SCT w Katowicach potrwają od 16 marca do 7 kwietnia.
Mieszkańcy będą mogli wypełnić ankiety online oraz stacjonarnie w wybranych filiach Miejskiej Biblioteki Publicznej w Katowicach i w MDK Południe filia Zarzecze. Zaplanowano także dyżury eksperta 17 i 24 marca w godzinach 16.30-18.30 w Kato Urban Corner przy skrzyżowaniu ulic Pocztowej i Młyńskiej.
Dopiero po zakończeniu konsultacji projekt uchwały trafi pod obrady Rady Miasta Katowice.
Katowice działają na rzecz czystego powietrza
Miasto od lat prowadzi działania mające ograniczać emisję zanieczyszczeń.
W latach 2015-2025 przeznaczono ponad 94 mln zł na wymianę pieców, modernizując ponad 10 tys. źródeł ciepła. Funkcjonują centra przesiadkowe Park & Ride – w Zawodziu, Brynowie i Ligocie. Rozwijana jest infrastruktura rowerowa, która przekroczyła 200 km, a flota PKM Katowice obejmuje 255 pojazdów, w tym 43 elektryczne.
Trwa rozbudowa sieci tramwajowej w ramach projektu Tramwaj na Południe oraz modernizacja linii kolejowej E65. W mieście działa ponad 200 punktów ładowania pojazdów elektrycznych. Równolegle analizowane są zmiany w Strefie Płatnego Parkowania.
Wskaźnik PM10 w Katowicach w ostatnich latach wyraźnie spadł. W 2010 roku średnioroczny poziom wynosił 52 μg/m³. W 2024 roku było to 25,1 μg/m³. Dane pokazują poprawę jakości powietrza, choć wprowadzenie SCT budzi pytania o proporcję między realnym efektem środowiskowym a kosztami, które w przyszłości mogą ponosić kierowcy wymieniający pojazdy.
Jesteśmy na Google News. Dołącz do nas i śledź Silesion.pl codziennie. Obserwuj Silesion.pl!
Wszelkie materiały promocyjno-reklamowe mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią one podstawy do wzięcia udziału w Promocji, w szczególności nie są ofertą w rozumieniu art. 66 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. 2020, poz. 1740 z późn. zm.).
Dodaj komentarz