System kaucyjny w Polsce: z 530 mln opakowań odzyskano tylko 28 mln. To tylko 5%!

W pierwszych miesiącach działania systemu kaucyjnego w Polsce do obrotu trafiło około 530 mln opakowań po napojach, z czego zwrócono niespełna 28 mln – wynika z danych przedstawionych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Oznacza to bardzo niski poziom odzysku na początku funkcjonowania programu. Rząd przekonuje, że to naturalny etap wdrażania systemu, jednak liczby wywołują pytania o jego realną skuteczność i tempo zmian w gospodarce odpadami.

System kaucyjny działa w Polsce od października 2025 r.. Ma zachęcić konsumentów do oddawania opakowań po napojach i zwiększyć poziom recyklingu. Pierwsze dane pokazują jednak, że skala zwrotów pozostaje niewielka w stosunku do liczby produktów wprowadzonych na rynek.

Pierwsze miesiące systemu kaucyjnego w Polsce

Na początku funkcjonowania systemu kaucyjnego do sklepów i hurtowni trafiło około 530 mln opakowań objętych kaucją. Według szacunków ze stycznia 2026 r. konsumenci oddali do punktów zbiórki blisko 28 mln butelek i puszek.

Dane te przedstawiło Ministerstwo Klimatu i Środowiska podczas konferencji prasowej. W spotkaniu uczestniczyła wiceministra klimatu Anita Sowińska, która przekonywała, że różnica między liczbą opakowań wprowadzonych na rynek a tymi zwróconymi jest naturalna. W obrocie handlowym opakowanie przechodzi kilka etapów – od produkcji i dystrybucji, przez sprzedaż, aż po moment zwrotu przez konsumenta.

Resort wskazuje, że proces ten może trwać kilka miesięcy. Część opakowań wciąż znajduje się więc u klientów lub w magazynach sklepów.

Niski poziom zwrotów na początku działania programu

Proste zestawienie liczb pokazuje skalę problemu. Jeśli porównać 530 mln wprowadzonych opakowań z 28 mln zwróconych, poziom odzysku wynosi obecnie zaledwie kilka procent.

Tak niski wskaźnik jest jednym z najczęściej podnoszonych argumentów krytyków programu. W wielu krajach Europy systemy kaucyjne osiągają po kilku latach funkcjonowania poziom zwrotu przekraczający 80 lub nawet 90 procent. W Polsce start programu wygląda znacznie skromniej.

Część ekspertów zwraca uwagę, że system dopiero powstaje. Sieć punktów przyjmowania opakowań jest nadal rozwijana, a automaty do zwrotu butelek i puszek pojawiają się stopniowo.

Jak działa system kaucyjny

System został zaprojektowany jako rozwiązanie ogólnokrajowe. Konsument może oddać opakowanie w dowolnym sklepie uczestniczącym w programie.

Obowiązek przyjmowania opakowań mają wszystkie placówki handlowe o powierzchni powyżej 200 metrów kwadratowych. Mniejsze sklepy mogą dołączyć do systemu dobrowolnie. Zasada jest prosta – jeżeli opakowanie ma oznaczenie kaucji, sklep musi je przyjąć.

Zwrot może odbywać się na dwa sposoby. W części sklepów działa automat przyjmujący butelki i puszki. W innych punktach opakowania przyjmowane są ręcznie przy kasie.

Automaty zazwyczaj wydają bon, który można wykorzystać podczas zakupów lub wymienić na gotówkę. Jeżeli urządzenie jest nieczynne albo zapełnione, sklep powinien rozliczyć kaucję w tradycyjny sposób.

Zmiany w przepisach dotyczących szklanych butelek

W lutym 2026 r. podpisano nowelizację ustawy regulującej funkcjonowanie systemów zwrotu opakowań. Zmiany dotyczą głównie szklanych butelek wielokrotnego użytku.

Po nowelizacji można oddawać takie butelki bez konieczności okazywania paragonu. W wielu sklepach był to dotąd warunek zwrotu kaucji.

Nowe przepisy pozwalają także producentom napojów – w tym browarom – utrzymać własne systemy zbiórki szklanych butelek. Mogą one działać równolegle z ogólnopolskim systemem kaucyjnym aż do końca 2028 r.

Producenci muszą jednak zgłosić ministrowi właściwemu do spraw klimatu chęć kontynuowania takich systemów. Termin na złożenie deklaracji mija z końcem marca 2026 r.

Kampania edukacyjna i program „Zwrotomocni”

Równolegle z wdrażaniem systemu prowadzone są działania informacyjne skierowane do konsumentów. Jedną z inicjatyw jest kampania społeczna „Zwrotomocni”.

W kolejnym etapie projektu uczniowie szkół ponadpodstawowych mają przygotować scenariusze spotów promujących oddawanie opakowań do systemu kaucyjnego. Zanim rozpoczną pracę, wezmą udział w warsztatach online prowadzonych przez specjalistów z branży reklamy i filmu.

Zwycięska koncepcja zostanie zrealizowana jako oficjalny spot kampanii informacyjnej prowadzonej przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Program edukacyjny ma również objąć uczniów szkół podstawowych i przedszkoli.

Czy system kaucyjny spełni swoje zadanie

System kaucyjny ma zmienić sposób gospodarowania opakowaniami po napojach w Polsce. Zakłada zwiększenie poziomu recyklingu oraz ograniczenie liczby butelek i puszek trafiających do odpadów zmieszanych.

Pierwsze dane wskazują jednak, że skala zwrotów jest na razie niewielka w porównaniu z liczbą opakowań wprowadzonych do sprzedaży. Rząd przekonuje, że to normalny etap wdrażania programu. Krytycy zwracają uwagę, że realną ocenę skuteczności systemu będzie można przeprowadzić dopiero po kilku latach jego funkcjonowania.

Jesteśmy na  Google News. Dołącz do nas i śledź  Silesion.pl  codziennie. Obserwuj Silesion.pl!

Wszelkie materiały promocyjno-reklamowe mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią one podstawy do wzięcia udziału w Promocji, w szczególności nie są ofertą w rozumieniu art. 66 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. 2020, poz. 1740 z późn. zm.).