News

Ślonsko betlyjka

Najstarsza została wykonana na przełomie XIX i XX wieku, a najmłodsze – w latach 90. 15 grudnia w Bytomiu rusza wystawa śląskich (i nie tylko) szopek betlejemskich.

Magiczną, pełną ciepła atmosferę świąt Bożego Narodzenia tworzyły przed laty ręcznie wykonywane szopki, zwane również stajenkami, żłóbkami czy betlejkami.

Były nieodzowną dekoracją domów, stopniowo jednak wypieraną przez choinkę. Dziś z rozmachem prezentowane są w kościołach.

Betlejki ze zbiorów Muzeum Górnośląskiego, fot. Witalis Szołtys

W klimat tego dawnego ludowego Betlejem wprowadza nas wystawa przypominająca tradycyjne betlejki śląskie (z Chorzowa, Zabrza, Piekar Śląskich), szopki góralskie, przykłady szopki polskiej i – dla porównania – szopkę krakowską.

Na Śląsku stawianie szopki stało się corocznym zwyczajem świątecznym w pierwszej połowie XVII wieku, praktykowanym głównie przez zakony. Niedługo później stajenka trafiła do domów arystokracji, a w wieku XVIII zagościła w domach mieszczan i ludności wiejskiej.

Betlejki - ludowe arcydzieła

Mimo upowszechnienia produkcji masowej, w wielu śląskich domach przetrwał zwyczaj własnoręcznego wyrobu betlejek – ludowych arcydzieł. Ich przykłady będzie można od połowy grudnia podziwiać w Muzeum Górnośląskim.

Zazwyczaj niewielkich rozmiarów, statyczna, tworzona w oparciu o przekaz ewangeliczny śląska betlejka składa się zwykle z drewnianej konstrukcji przypominającej szałas oraz z figur. Jej centralny punkt stanowi żłóbek z Dzieciątkiem, przy którym czuwają Maryja i Józef. Towarzyszą im Trzej Królowie, pastuszkowie oraz zwierzęta – najczęściej owce, osiołek, wół, rzadziej wielbłąd.

Na wystawie Ślonsko betlyjka zaprezentowane zostaną betlejki ze zbiorów Muzeum Górnośląskiego, z których najstarsza została wykonana na przełomie XIX i XX wieku, a najmłodsze – w latach 90. ubiegłego stulecia.

Betlejki ze zbiorów Muzeum Górnośląskiego, fot. Witalis Szołtys

ze słomy, papieru, gipsu, betlejki stojące i wiszące, szopki świecące i grające

Dla porównania zwiedzający zobaczą również kilka szopek przygotowanych przez górali oraz szopkę krakowską. Będą to stajenki z figurami struganymi w drewnie i polichromowanymi, szopki ze słomy, papieru, gipsu, betlejki stojące i wiszące, szopki świecące i grające. Przedstawione zostaną w aranżacji ręcznie malowanych panoram.

Wystawa, przygotowana przez Annę Grabińską-Szczęśniak, zostanie zaprezentowana w przestrzeni stałej wystawy etnograficznej Z życia ludu śląskiego w XIX–XX wieku i potrwa od 15 grudnia br. do 2 lutego 2017 roku. Uzupełniona zostanie o zbiory nawiązujące do przygotowań świątecznych i Wigilii.

Wystawę można zwiedzać również w drugi dzień świąt, 26 grudnia (poniedziałek), w godzinach 11.00–17.00.

Czytaj więcej

 

Napisz do autora s.borszcz@silesion.pl
Zmiana kategorii na: Zdrowie