Czytasz: Pierwsze powstanie śląskie wybuchło... w Tychach [ZDJĘCIA]

Pierwsze powstanie śląskie wybuchło... w Tychach [ZDJĘCIA]

Starcia w Urbanowicach uważane są za początek śląskiego zrywu. Tyszanie upamiętnili wydarzenia sprzed 99 lat.

W 1919 roku mieszkańcy Urbanowic uzbrojeni w kije, widły i kosy rozbroili kilkunastu żołnierzy Grenzschutzu nocujących w budynku zarządcy folwarku książęcego. Po zdobyciu broni dołączyli do formujących się oddziałów Jana Wróbla w Paprocanach. Wydarzenia, które miały miejsce w nocy z 16 na 17 sierpnia na terenie dzisiejszych Tychów, uważane są za wybuch I powstania śląskiego. 

Uczestnicy V Rowerowego Rajdu Śladami Powstańców Śląskich przejechali dwoma trasami. Pierwsza wiodła przez Tychy, Mysłowice i Imielin. Druga przez Czułów, Wilkowyje, Gostyń i Tychy. Wszyscy zjechali przed Pomnik Powstańców Śląskich w Urbanowicach, gdzie czekali przedstawiciele władz samorządowych i śląskich stowarzyszeń. 

POWSTANIE ZACZĘŁO SIĘ W URBANOWICACH

Na czele grupy mieszkańców, która odebrała broń żołnierzom Grenzschutzu stanął Wiktor Szczygło. Sam Wiktor, jak i jego bracia Antoni, Ludwik i Tomasz wzięli udział w walkach powstańczych i przygotowaniu plebiscytu na tym terenie. W1922 roku 93 proc. mieszkańców Urbanowic opowiedziała się za przyłączeniem tych ziem do Polski.

PIERWSZE POWSTANIE ŚLĄSKIE

Ostatecznie powstanie wybuchło 17 sierpnia 1919 roku ok. 2:00 w nocy. Po tej godzinie powstańcy przekroczyli Olzę, zaatakowali Gołkowice oraz dworzec kolejowy w Godowie. Walki powstańcze w krótkim czasie objęły powiaty pszczyński, rybnicki czy katowicki oraz te, w których był spory odsetek ludności polskojęzycznej. Walczono w Janowie, Mysłowicach, Giszowcu, Orzegowie, Chropaczowie, Bobrku, Łagiewnikach, Bielszowicach czy Biskupicach. Nie zdołano jednak opanować Mikołowa ani Pszczyny. Po początkowych sukcesach, niemiecki Grenzschutz sprowadził posiłki. Powstańcy dysponujący bronią ręczną, nie byli w stanie przeciwstawić się broni maszynowej, artylerii czy pociągom pancernym i samolotom. Alfons Zgrzebniok wydał rozkaz zaprzestania walk 24 sierpnia 1919 roku, ze względu na beznadziejnie położenie oddziałów powstańczych oraz wzrastające represje ze strony władz niemieckich. Kilka tysięcy uczestników powstania uciekło na stronę polską w obawie przed represjami. Z obozów tymczasowych wrócili dopiero po 1 października 1919 roku, po podpisaniu porozumienia polsko-niemieckiego. W myśl postanowienia, uczestnicy walk powstańczych mieli nie ponosić żadnych konsekwencji ze strony władz niemieckich. O przyszłości Górnego Śląska powinien miał zdecydować plebiscyt.

Czytaj więcej