Relacja

Nowi Ślązacy?

Dyskusja o nowym pojmowaniu tożsamości.

Etnolodzy takiego pojęcia nie używają, bo wcześniej musieliby wyznaczyć jego definicyjne ramy, a one pozostają rozmyte...

Słowa Krzysztofa Karwata, którymi wita się z nami w najnowszym numerze “Fabryka Silesia”, mają niebagatelne znaczenie. Jak znaleźć granice tożsamości? Jak wyznaczyć granicę demarkacyjną pomiędzy starym i nowym? I czy nowe jest lepsze? I czy właściwie jest nam to potrzebne?


Dyskusja wokół Nowych Ślązaków, która odbyła się w Kato przyciągnęła kilkadziesiąt osób, w każdym wieku, z różnych stron, prezentujących często odmienne podejście do problemu tożsamości narodowej i ujęcie “śląskości”. A może raczej “nowośląskości”.


Kim jest współczesny, Nowy Ślązak? Czy i jak bardzo się zmienił? 


Dla mnie Nowym Ślązakiem jest ten, kto dobrze się czuje na Śląsku, kto wybrał to miejsce, jako swoje miejsce do życia, i chce coś wartościowego dla tego regionu zrobić. To kategoria, która ma za zadanie nikogo nie wykluczać - mówi Zofia Oslislo-Piekarska, uczestniczka panelu.

To kategoria umowna, nie ściśle naukowa - mówi Krzysztof Karwat, red. naczelny kwartalnika “Fabryka Silesia” - Ja tak nazywam wszystkich tych, którzy chcą się identyfikować z tą ziemią, choć nie mają, że tak powiem, kwitów na to. Nie mogą się “poszczycić” rodowodem i na tym budować świadomości lokalnej. Jeśli przyjmiemy, że Nowi Ślązacy, to nie znaczy lepsi czy gorsi, że wcale nie eliminują tych tradycyjnych, etnicznych, to wprowadza takie myślenie, że Śląsk powinien być ziemią gościnną, kulturą otwartą, która czerpie z przeszłości…  

Ale się na nią nie zamyka. Mamy problem z przeszłością, jej kompleksami, naleciałościami i stereotypami. Młodsze pokolenia stopniowo wyzbywają się tego nadbagażu, mają świadomość jego istnienia, ale coraz częściej potrafią wyzbyć się poczucia ciążącej odpowiedzialności.


Profesor Tomasz Nawrocki zapytany o specyfikę nowego pojęcia mówi, że:


Identyfikacja, kwestie tożsamościowe zmieniają się dynamicznie w czasie. To są byty, które można powołać i które w pewnym momencie zanikają. Dlatego też jest możliwe znalezienie tutaj miejsca dla tych ludzi, którzy się identyfikują z tym regionem, choć niekoniecznie muszą się czuć Ślązakami w sensie etnicznym. Dla mnie bliskie jest myślenie, o którym kiedyś mówił Jerzy Gorzelik, że Nowymi Ślązakami mogą być ci, dla których jest to pewne wyzwanie tożsamościowe, które chcą przepracować i ze Śląskiem w sobie się zmierzyć


Choć to pojęcie płynne, jeszcze niestałe (i nie wiadomo czy będzie), cechy wspólne postaci Nowego Ślązaka powoli się klarują. To osoba cechująca się świadomością : historii, języka, różnorodności. Rozumiejąca stereotypy, dawne zaszłości, wyzbywająca się wstydu.


 Dla mnie ważne jest to, że ci Młodzi Ślązacy, to młode pokolenie, zapewne myśli o Śląsku i definiuje go zupełnie inaczej niż my. My się cały czas mozolimy, z tym, kim są ci starzy Ślązacy, ten stary Śląsk. Ja to rozumiem przez obszar potwornego kompleksu, płacenia rachunków, wyrównywania krzywd, przepraszania za przysłowiowego dziadka z Wehrmachtu i ciągłe udowadnianie, że nie jesteśmy gorsi tylko tacy sami. Młodzi często myślą o tym inaczej. Nie mówię, że przychodzą nad tym do porządku dziennego, ale idą jednak dalej - wspomina Ingmar Villqist.


Eugen Bednarek, artysta, Ślązak mieszkający od wielu lat w Essen dodaje, że po wszystkim co usłyszał w trakcie dyskusji, po własnych obserwacjach musi przyznać, że:


Tożsamość śląska jeszcze jest w pieluchach i najważniejsze w tej chwili jest jej dalsze tworzenie. I dopiero wtedy chyba będzie się można zastanawiać, czy jesteśmy narodem i czy powinno to zostać usankcjonowane. Moja świadomość rośnie. Kiedy jestem w Niemczech przedstawiany jako polski artysta automatycznie odpowiadam, że nie jestem Polakiem. Nie umiem też powiedzieć, z całą pewnością, że czuję się Niemcem. Bardziej swojsko czuję się wtedy, gdy myślę i mówię, że jestem Ślązakiem.


Już niebawem na naszym portalu pojawią się kolejne głosy, dłuższe rozmowy, przyjrzymy się bliżej temu, co można nazwać śląskością i jak może ona funkcjonować we współczesnym świecie. Ważny jest każdy głos w tej dyskusji.

 

Czytaj więcej

Zmiana kategorii na: Kongres