News, Komentarz

Melon: Tyn Ślōnsk, kerego już niy ma…

Stary wic godo, co norodowe świynto Ślōnzokōw je piyrszego listopada - pisze Marcin Melon.

Stary wic godo, co norodowe świynto Ślōnzokōw je piyrszego listopada, bo wtynczos gorole jadōm do dōm, na swoje smyntorze.

Roz: wic je trocha frechowny, bo po jakiymu mieliby my być rade skuli tego, co ftoś jedzie ôd nos weg? Dwa: to niy ma prowda. Te familje, kere skludziły sie sam po wojnie, majōm już na naszych kerchofach niy ino swojich ôjcōw, ale niy roz tyż i starzikōw. Nale – zouwizou - jo piyrszego listopada zowdy mōm na smyntorzu tyn maszketny gyfil, choby jakoś tajla tego Ślōnska, ô kerym durś godōmy, co ôn sie już stracił, ôblykła swoje plisz-huty, wyciōngła ze szrankōw pelc-mantle, kerych mole jeszcze niy zeżarły i wylazła na świat, coby pospōminać sie ô tym downym Ślōnsku. Widza ich łazić miyndzy umrzikami, ô kerych wiym ino tela, wiela poczytōm na dynkmalach. Ftoś mo sam leżeć ciotki Trauty, ftoś ujka Alfryda, a ftoś ōupy Alfonsa. Dyć zaroz widać, co te umrziki sōm z jakigoś inkszego świata: fto sie dzisiej tak mianuje? Tedy ôwdy jakoś familjo sztopnie wele grobu ôd Trudy, na kerym stoji, co ônyj było „Anna”, co za gupota, dyć kożdy wiy, co Trudzie było „Truda”, ja, take to były wtynczos czasy, ino żodyn już terozki gynau niy poradzi sie spōmnieć po jakiymu z Trudy zrobili Any.

Niyftorych umrzikōw znōm, chocioż możno żech ich ani niy trefił, aboch ich trefił downo tymu, za bajtla i som sie mōm terozki ciynżko ich spōmnieć. Nojwiyncyj wiym ô nich z tego, co mi ôsprowiała moja ōuma. Na zicher trocha znokwiła, trocha jij sie kićkało w gowie, dyć som wiym nojlepij, co niyftore gyszichty zmiyniały sie, kej godała je sztyrnosty abo i dziewiytnosty roz. Nale dyć znōm piyrszyj mamy ôd mojij ōumy, keryj było Rozala, a keryj umarło sie prawie we wilijo sztydziestego drugigo. Gynau ô tyj godzinie, kej boroka dychła ôstatni roz, srogo maślnica, kero mieli stoć w doma na fynsterbrecie, ôroz sjechała, pierōn wiy po jakiymu, dyć na grubie żodnego tōmpniyncio niy było, i rozczaskała sie ô zol, a starka ôd mojij ōumy pedzieli wtynczos ino: „No to Rozali sie umarło”, chocioż oficjalnie pedzieli im dziepiyro rano. Znōm mojigo starzika, keremu było Bruno i kery poradził łazić na rynkach, kej napił sie gorzołki. Jednak mu tych rynkōw niy urwało na wojnie, chocioż jedyn chop z Burowca chcioł sie wetnōnć, co ôn widzioł Bruna leżeć na furze bez rynkōw i bez nogōw. Znōm mojego ōupy i jego brata Jorga, kery szoł z Wehrmachtym na Ostfront. Szoł tyż z nimi drugi bracik, Paulek, kerymu Sowjety wybili wszyske zymby w niywoli, bo niy poradził spokopić frechownego wica i siyngnōł po cygarety, kere ciepli mu na ziymia. Niyskorzyj Paulek podoł sie za Niymca i wiyncyj już do dōm niy przijechoł, a ciotka Marika nigdy mu tego niy wyboczyła i pedziała, co ôna do Rajchu kludzić sie niy bydzie. Kajś tam leży Yjwald, piyrszy szac ôd mojij ōumy, kerego Ruse wziynli po wojnie. Pisoł do nij libesbrify, kerych ôna niy czytała, bo jeji drugo mama zaroz je poliła, ja, ta sama, kero śleciała ze schodōw, kej bombardowali i małowiela chybło, a ônyj tyż by sie umarło, ino na szczynście starzik chowali briwy, z kerych szło nawarzyć rosołu, a dyć kożdy wiy, co zupa z nudlami je dobro na kożdo niymoc. Kajś tam je ujek Edek, kery tela ino co zdōnżył sie ôżynić z ciotkōm Walerkōm, a zaroz na drugi dziyń poszoł do Volkssturmu i ani sie ciotka, ôziymnoście lot staro, niy pokapowała, a ôstała sie gdowōm. Kajś je pitomo Krista, kero sprzedowała sie Rusom na holcplacu, bo i tak by wziynli swoje bez pytanio i zachciywny Michel, kery miōł takigo smaka na kołocz z weselo, aże sie rozchorowoł i mu sie umarło. No i ujek Manek, za kerym gupiały frele, chocioż niy miōł zymbōw, a kery sie ôbwiesił prawie piyrszego listopada.

Tych poru umrzikōw znōm, nale wele nich je mocka inkszych, ô kerych hned żodyn niy bydzie godoł, bo godać ô nich idzie ino po naszymu, w tyj naszyj godce, kero bezma niy je richtiś godkōm i beztōż niy muszymy jij retować, bo żodnymu niy bydzie żol, kej już jij niy bydzie. Richtiś?

Czytaj więcej

Zmiana kategorii na: Tour de Pologne