Czas wolny

Melon promuje nowego Hanusika

“Kilkanaście lat temu też nie obstawiałbym takiego wzrostu popularności naszej godki, więc żaden ze mnie prorok.” Rozmawiamy z autorem przed premierą nowych przygód komisorza Hanusika.

Marcin Melon (ur. 1979 w Bytomiu) autor kryminałów pisanych po śląsku o przygodach komisorza Hanusika, pisze (i wygrywa) kolejne edycje konkursu na jednoakówkę po śląsku, zawodowo - nauczyciel języka angielskiego w Tychach. Działacz społeczny, założyciel i przewodniczący Stowarzyszenia na rzecz edukacji regionalnej „Silesia Schola”, twórca autorskich programów nauczania o Śląsku oraz pomocy dydaktycznych dla nauczycieli. Felietonista na portalu Silesion.pl. Pierwsza część przygód kōmisorza Hanusika doczekała się aż 4 dodruków oraz audiobooka.

Książki Marcina Melona:

  • "Kōmisorz Hanusik" (2014) - pierwsza powieść kryminalna napisana w całości po śląsku
  • "Kōmisorz Hanusik. W tajnyj sużbie ślonskij nacyje" (2015)
  • "Kōmisorz Hanusik i Sznupok" (2016)
  • "Umrzik we szranku" (2017) - "Policaje prawie znodli starzika, kerego ftoś ôbwiesił w szranku u niego w doma. Do kōmisorza Achima Hanusika to je cosik wiyncyj jak ańfachowo zbrodnia. Bydzie musioł jeszcze roz trefić sie ze swoimi nojgorszymi spōminkami: ô downyj libście i chopie, kery jōm zamordowoł. Eli inkszy gizd, na kerego godajōm „Ryszawy Erwin”, poradzi mu terozki pomōc? W tyn som czas w Mikołowie ftoś szczylo do policaja, a cōłko sytuacja cosik Hanusikowi spōmino… Jakby tego było mało, normalne ludzie miyniajōm sie w mordyrzy skuli maszketnego psychoterapeuty. Bydzie sie dzioło." 

Agnieszka Baron, portal Silesion.pl: To już czwarta część przygód komisorza Hanusika, czy uda się Panu przebić na skalę ogólnopolską?

Marcin Melon: Wśród Czytelników zdarzają się Polacy (nie-Ślązacy), jednak zdziwiłbym się, gdyby książki pisane po śląsku stały się nagle powszechnie czytane w Polsce. Oczywiście można postawić sobie cel podbicia rynku polskiego, chińskiego czy amerykańskiego i zacząć tłumaczyć „Hanusiki” na polski, chiński lub angielski, ale to ma chyba tylko sens przy równoległym czytaniu wersji śląskiej (tak, jak to jest w przypadku dwujęzycznego trzeciego tomu, a więc „Sznupoka”). Oczywiście mogę się mylić. Kilkanaście lat temu też nie obstawiałbym takiego wzrostu popularności naszej godki, więc żaden ze mnie prorok. Na pewno chciałbym, by w Polsce więcej się czytało i mówiło o Śląsku, bo poziom wiedzy na nasz temat jest zatrważająco niski.

AB: Jaki jest cel Pana pisania? Sława a może…?

Marcin Melon: Każdy z nas ma chyba w sobie część, która łaknie sławy i uznania. Rekomenduję pisanie po śląsku jako świetny sposób zaspokojenia tej potrzeby. Który z autorów tworzących po angielsku nie chciałby znaleźć się w czołowej setce pisarzy anglojęzycznych? A tutaj miejsce w „top ten” (!) jest praktycznie gwarantowane. Głównie z powodu wciąż niewielkiej liczby twórców śląskojęzycznych (jednak ta systematycznie rośnie, co mnie cieszy). A tak na serio, to chciałbym ocalić wizję Śląska, która dla pokolenia naszych starzyków była oczywista, a dla każdego kolejnego pokolenia jest coraz bardziej egzotyczna. To wizja Śląska jako miejsca magicznego, ale do opowiedzenia jego historii konieczne jest operowanie właśnie godką.

Czy planuje Pan kolejne części przygód komisarza Hanusika?

Marcin Melon: Achim Hanusik zdążył znaleźć się już na samym dnie, pokonać swój nałóg i triumfalnie wrócić do pracy w policji, więc niegodziwym byłoby nie pozwolenie mu na rozwiązanie jeszcze kilku kryminalnych zagadek.

AB: W latach 2000-2009 Polacy wiedzę o Górnym Śląsku czerpali (i śmiali się) z serialu telewizyjnego “Święta wojna”, a seriale jak wiemy są teraz bardzo popularne. Czy pojawił się w Pana głowie pomysł na przeniesienie tych historii na szklany ekran, bo na deskach sztuki (jednoaktówki) już można było zobaczyć. Może to jakoś by nas - Ślązaków na nowo wypromowało?

Marcin Melon: Byłoby to na pewno ciekawe wyzwanie, choć pytanie raczej powinno być kierowane do producentów telewizyjnych. Może wśród Czytelników portalu Silesion jest właśnie ktoś, kto czyta te słowa i myśli sobie: „Pierōnie! Ta dziynnikarka mo recht! Jo zrobia taki serial o tym Hanusiku i bydzie to takie fajne jak nowy „Sherlock” z Benedictem Cumberbatchem!”

AB: Poza działalnością pisarską, także gościnnie na portalu Silesion.pl, uczy Pan dzieci języka "swego serca", czyli śląskiej godki. Czy młodzież szkolna w ogóle jest tym tematem zainteresowana?

Marcin Melon: Pracuję w szczególnym miejscu, na tyskim osiedlu, gdzie liczba ludności napływowej jest spora. Mimo to zainteresowanie dzieciaków regionalną kulturą i historią jest spore. Wielu chce uczyć się śląskiej godki jako języka obcego, choćby po to, by wziąć udział w przedstawieniach teatralnych, które realizujemy lub zmierzyć się z rówieśnikami w konkursach recytatorskich. Kilka lat temu miałem uczennicę, której oboje rodzice przybyli na Śląsk z Polski północnej, a ona wystartowała w prestiżowym konkursie godki i zajęła drugie miejsce, pokonując wielu etnicznych Ślązaków. Ale to w ogóle wyjątkowa szkoła (SP nr 37 w Tychach), gdzie nacisk na regionalizm jest szczególnie duży.

AB: A jak jest z czytaniem i pisaniem po śląsku? Dużo osób mówi wprost, że o ile rozumie i potrafi płynnie posługiwać się godką, to czytanie przychodzi z dużym trudem. Dla takich osób ułatwieniem jest wydanie przygód komisorza Hanusika w formie audiobooka, ale jak zacząć czytać po śląsku?

Marcin Melon: Istnieje trick, który polecam tym, których odrzucają te dwa śląskie znaki, nie występujące w polskim alfabecie. Wystarczy przeczytać jedną stronę na głos i nagle okazuje się, że dalej idzie już z górki. Sprawdzone wielokrotnie. Zresztą każda czynność jest trudna na początku. Rozwiązanie brzmi: czytać jak najwięcej po śląsku. A najlepiej to czytać i pisać samemu. Tylko od nas zależy, czy nasz język przetrwa.


Spotkanie autorskie w Teatrze "Korez"

Premiera najnowszej książki Marcina Melona "Kōmisorz Hanusik. Umrzik we szranku" już dziś w Teatrze Korez. Początek godz. 18:00 wstęp wolny. Gość specjalny: prof. UŚ Zbigniew Kadłubek - górnośląski intelektualista, eseista, tłumacz klasyki na śląski. Prowadzenie: Marta Matyszczak (KawiarenkaKryminalna.pl).

Czytaj więcej

Napisz do autora a.baron@silesion.pl
Zmiana kategorii na: Historia naszego regionu